Οι φετινές κινητοποιήσεις των αγροτών δεν αποτελούν μια ακόμη διαμαρτυρία ενός επαγγελματικού κλάδου. Είναι η καθαρότερη έκφραση μιας κοινωνίας που βλέπει τα θεμέλιά της να υποχωρούν. Η ύπαιθρος - πυλώνας της διατροφικής επάρκειας και της εθνικής οικονομίας - βιώνει χρόνια εγκατάλειψη και σήμερα αγγίζει το όριο της αντοχής της.
Η αφορμή για την έκρηξη ήταν η υπόθεση των αγροτικών επιδοτήσεων, που αποκάλυψε ένα πλέγμα αδιαφάνειας, προνομίων και πολιτικής ανοχής. Η προσπάθεια συγκάλυψης και η επίκληση προσχηματικών «ευρωπαϊκών εμποδίων» έδειξαν ότι το πρόβλημα δεν ήταν οι κανόνες, αλλά οι κυβερνητικές επιλογές. Μόνο όταν τα τρακτέρ βρέθηκαν στους δρόμους ξεκίνησε η αποδέσμευση πόρων που για μήνες παρέμεναν «κολλημένοι» στη διοίκηση.
Πίσω όμως από τη συγκεκριμένη υπόθεση, διακρίνεται η ευρύτερη πραγματικότητα: η πρωτογενής παραγωγή έχει φτάσει στο σημείο να μην είναι βιώσιμη. Η εκτίναξη του κόστους, η εξάρτηση από εισαγόμενα εφόδια, οι συχνές φυσικές καταστροφές χωρίς αποτελεσματική κρατική στήριξη και η απώλεια ζωικού κεφαλαίου έχουν καταστήσει την αγροτική εργασία οικονομικά επισφαλή για χιλιάδες οικογένειες.
Παράλληλα, η αγορά τροφίμων λειτουργεί σε συνθήκες υπερσυγκέντρωσης. Λίγοι μεγάλοι όμιλοι διαμορφώνουν τις τιμές, με τον παραγωγό να συμπιέζεται και τον καταναλωτή να επιβαρύνεται. Το κράτος παρακολουθεί χωρίς ουσιαστική παρέμβαση ένα εμπορικό περιβάλλον που τροφοδοτεί ανισότητες και ενισχύει την εξάρτηση.
Η πολιτική ταυτότητα των αγροτών και το στρατηγικό λάθος του δημόσιου λόγου.
Ένα χαρακτηριστικό των φετινών κινητοποιήσεων είναι η πολιτική προέλευση μεγάλου μέρους των αγροτών. Πολλοί αυτοπροσδιορίζονται ως «δεξιοί», γεγονός που συχνά χρησιμοποιείται για να απαξιωθούν συλλήβδην οι κινητοποιήσεις, κάποιοι έχουν κατά καιρούς στραφεί σε ακόμη πιο συντηρητικές επιλογές. Αυτό οδηγεί αρκετούς αναλυτές να αντιμετωπίζουν το κίνημα με επιφύλαξη, σαν να πρόκειται για μια αντίδραση «ξένη» προς την προοδευτική πολιτική.
Αυτή η προσέγγιση είναι πολιτικά εσφαλμένη.
Στην πραγματικότητα, η κοινωνική θέση και τα αιτήματα ενός κινήματος έχουν μεγαλύτερη σημασία από το τι ψήφιζαν όσοι συμμετέχουν. Σήμερα οι αγρότες συγκρούονται με μια κυβέρνηση που εκφράζει τα συμφέροντα μεγάλων οικονομικών κέντρων και καρτέλ και με την Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ε.Ε που αποδυναμώνει τους μικρούς παραγωγούς και ενισχύει τους μεγάλους ομίλους, αλλάζοντας τον οικονομικό και παραγωγικό προσανατολισμό της χώρας.
Με αντικειμενικούς όρους, το αγροτικό κίνημα λειτουργεί ως αντίβαρο σε πολιτικές που διαλύουν την παραγωγική βάση της χώρας.
Όποιος εστιάζει αποκλειστικά στο «ποιοι ψήφιζαν τι» χάνει την ουσία:
–ότι οι αγρότες συγκρούονται με ένα μοντέλο συγκεντρωμένης οικονομικής ισχύος,
–ότι αμφισβητούν την αδιαφάνεια και το πελατειακό σύστημα,
–ότι διεκδικούν προστασία της εργασίας και δίκαιη κατανομή πόρων,
– ότι αναδεικνύουν την ανάγκη για πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση.
Αυτά είναι αίτηματά που ιστορικά ανήκουν στον χώρο της κοινωνικής προόδου, ακόμη κι όταν διατυπώνονται από ανθρώπους που πολιτικά τοποθετούνται αλλού.
Τα κινήματα δεν προκύπτουν σε πολιτικό κενό ούτε εμφανίζονται «καθαρά». Η κοινωνία είναι σύνθετη: άνθρωποι με συντηρητικές επιλογές μπορεί να βρεθούν στην πρώτη γραμμή διεκδικήσεων που ανατρέπουν κατεστημένες πολιτικές όταν πλήττεται η ίδια η ζωή τους.
Η μεγάλη εικόνα: η αγροτική κρίση αφορά όλη την κοινωνία
Όσοι περιορίζουν τη συζήτηση στο κομματικό προφίλ των αγροτών χάνουν τη στρατηγική διάσταση της συγκυρίας. Μια χώρα δεν μπορεί να σταθεί χωρίς ισχυρή πρωτογενή παραγωγή.Δεν μπορεί να έχει δημοκρατική σταθερότητα όταν ολόκληρες κοινωνικές ομάδες νιώθουν και είναι εγκαταλελειμμένες.
Και δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη όταν εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από εισαγωγές για την ίδια της τη διατροφή.
Οι κινητοποιήσεις των αγροτών ανοίγουν ένα
θεμελιώδες ερώτημα:
Θα επιμείνει η Ελλάδα σε ένα μοντέλο εξάρτησης και εγκατάλειψης της παραγωγής ή
θα επιλέξει μια πορεία αυτοδυναμίας, δικαιοσύνης και ουσιαστικής ανασυγκρότησης;
Η απάντηση αφορά όλους, είτε ζουν στην πόλη είτε στην περιφέρεια.
Η υπεράσπιση της πρωτογενούς παραγωγής είναι ταυτόχρονα κοινωνικό, παραγωγικό και περιβαλλοντικό ζήτημα - αφορά το πώς καλλιεργείται η γη, ποιος ελέγχει την τροφή και ποιο μέλλον αφήνεται στην ύπαιθρο.
Η αγροτική εξέγερση είναι προειδοποίηση.
"Και αν η κυβέρνηση συνεχίσει να αντιμετωπίζει την ύπαιθρο ως δευτερεύον ζήτημα και αν κάποιοι επιμένουν να κρίνουν τα κοινωνικά κινήματα με βάση την εκλογική ή ιδεολογική ταυτότητα όσων συμμετέχουν σε αυτά, αντί να βλέπουν το κοινωνικό και παραγωγικό περιεχόμενο των αιτημάτων τους, τότε ο κίνδυνος δεν θα περιοριστεί μόνο στον αγροτικό κόσμο, θα επεκταθεί σε ζητήματα κοινωνικής συνοχής, δημοκρατικής σταθερότητας και στη δυνατότητα της χώρας να σταθεί με πραγματικούς όρους παραγωγικής και πολιτικής αυτοδυναμίας.
Όταν ένα κοινωνικό ρεύμα δεν βρίσκει ουσιαστική πολιτική στήριξη από όσους, λόγω θέσης και ιστορικού ρόλου, όφειλαν να σταθούν δίπλα στα αιτήματά του, ανοίγει ο δρόμος για να το εκφράσουν άλλες δυνάμεις με στρεβλό και επικίνδυνο τρόπο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου