Η 13η Αυγούστου αποτελεί για όλους τους Ανωγειανούς όπου γης η
σπουδαιότερη ημέρα μνήμης και τιμής για τους αγώνες και τις θυσίες των
προγόνων μας, καθώς εκείνη την μαύρη ημέρα ξεκίνησαν οι Ναζί φασίστες το
Ολοκαύτωμα των Ανωγείων 73 χρόνια πριν, ισοπεδώνοντας το χωριό από άκρη
σ’άκρη, μην καταφέρνοντας όμως ούτε στο ελάχιστο να υποτάξουν το
φρόνημα και την πίστη των κατοίκων του για Ελευθερία και Ανεξαρτησία.
Οι Γερμανοί φασίστες έκαψαν 940 οικίες, δολοφόνησαν γέρους και
ανήμπορους μέσα στο σπίτι τους, κατέστρεψαν, λεηλάτησαν, βεβήλωσαν
εκκλησίες και ιερά του τόπου αλλά ουδέποτε έκαμψαν έστω και στο ελάχιστο
την δίψα του Ανωγειανού για αντίσταση σε οποιαδήποτε μορφή κατοχής.
Οι Γερμανοί αποχώρησαν από τα Ανώγεια στις 5 Σεπτεμβρίου αφήνοντας
όρθιες αλλά βεβηλωμένες μόνο τις τρεις εκκλησίες. Χαλάσματα, πέτρες και
μπάζα παντού, όπως και η μυρωδιά του θανάτου, αλλά οι Ανωγειανοί θα
ορθοποδήσουν και μαζί με τους υπόλοιπους ελεύθερους πολίτες της Ευρώπης
θα συντρίψουν λίγους μήνες αργότερα τον Χίτλερ και θα κερδίσουν την
Ελευθερία τους.
“…Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής
κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του
λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι
Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις
Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων
αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον
στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια,
διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος
Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις
απόστασιν ενός χιλιομέτρου.”